Syntaxisanalyse

Syntaxisanalyse is de systematische bestudering en het identificeren van de structurele relatie tussen onderdelen van een zin of uitdrukking. De term wordt gebruikt in zowel linguïstiek als computerwetenschappen: in de taalwetenschap gaat het om het ontleden van natuurlijke talen om grammaticale functies en hiërarchie (zoals onderwerp, gezegde, constituenten) zichtbaar te maken; in de informatica verwijst het naar parsing van formele talen, bijvoorbeeld bij compilers.

Methoden voor syntaxisanalyse omvatten constituentenanalyse (phrase structure trees) en afhankelijkheidsanalyse (dependency trees). Formele modellen zoals contextvrije grammatica's en dependency-grammatica's vormen de theoretische basis. In de praktijk worden algoritmen als CKY, Earley en verschuif-verminder (shift-reduce) toegepast; voor natuurlijke taalverwerking worden ook probabilistische en neurale parsers gebruikt om ambiguïteit en variatie te hanteren.

Toepassingen liggen onder meer in syntactische annotatie van corpora, informatie-extractie, machinaal vertalen en foutdetectie in tekst, evenals in compilerfront-ends voor het syntactisch controleren van broncode. Belangrijke uitdagingen zijn syntactische ambiguïteit, langeafstandinteracties binnen zinnen en de combinatie van syntaxis met semantiek en discoursinformatie.

Syntaxisanalyse staat nauw in verband met morfologie, semantiek en pragmatiek; volledige taalbegrip vereist vaak integratie van deze niveaus om betekenis en gebruik in context te verklaren.