Regelontwerp

Regelontwerp is het proces van het ontwerpen van regels, beleidsinstrumenten of interne procedures met als doel vertaalde en uitvoerbare verplichtingen te scheppen die beleidsdoelen realiseren. Het richt zich op de juridische houdbaarheid, uitvoerbaarheid en rechtsbescherming van de regeling, en op de balans tussen doelrealisatie en maatschappelijke lasten.

Het ontwerp omvat doorgaans de afbakening van de doelgroep en de reikwijdte, definities, de aard van gedragingen die worden verplicht of toegestaan, eventuele uitzonderingen, toezicht en handhaving, sancties, overgangsregelingen en evaluatiemogelijkheden. Ook wordt gekeken naar samenhang met verwante regels, beginselen van behoorlijk bestuur en de economische en administratieve lastentoets. Het doel is een coherent en houdbaar regelgevingskader te creëren.

Het ontwerpproces bevat vaak: probleemdefinitie en doelstelling; het verkennen van oplossingsrichtingen en ontwerpkeuzes; effect- en uitvoerbaarheidsanalyses; participatie en consultatie van stakeholders; het opstellen en toetsen van concepttekst; pilots en testen; uiteindelijke vaststelling en bekendmaking; implementatie en toezicht; en monitoring, evaluatie en bijstelling. Daarnaast komen geregeld technieken als regelgevingstoetsing, impactanalyse en kosten-batenanalyses aan bod, met aandacht voor proportionaliteit, efficiëntie en voorspelbaarheid.

Regelontwerp vindt toepassing in diverse domeinen, zoals milieuregels, consumentenbescherming, arbeidsomstandigheden en privacy. Het vergt samenwerking tussen beleidsmakers, juristen, economen en betrokken partijen om regels robuust, transparant en flexibel te maken, zodat ze effectief aansluiten bij praktijk en maatschappelijke ontwikkelingen.