PIPgewrichten

PIPgewrichten, of proximale interfalangeale gewrichten, zijn de scharniergewrichten in de vingers tussen het proximale kootje en het middelste kootje. Ze komen voor in alle vingers behalve de duim. Het PIP-gewricht is een scharniergewricht dat buigen en strekken mogelijk maakt en bijdraagt aan fijne motoriek en grip.

Anatomie en stabiliteit: de gewrichtsvlakken bestaan uit de kop van het proximale kootje en de basis van het middelste kootje. Het gewricht is omgeven door een kapsel en wordt aan de volaire kant verstevigd door de volaire plaat, die hyperextensie beperkt. Aan de zijden zorgen de collaterale ligamenten voor stabiliteit bij zijwaartse bewegingen. De extensorpees en de pezen van de buigspieren (FDS/FDP) kruisen het gewricht, waardoor flexie mogelijk is, terwijl de extensorpees het uitrekken mogelijk maakt.

Functie en beweging: het PIP-gewricht maakt flexie en extensie van de vinger mogelijk en levert stabiliteit bij grijpen. Het werkt samen met de DIP-gewrichten en de rest van de hand bij fijn motorisch werk.

Klinische relevantie: PIP-gewrichten kunnen betrokken raken bij diverse aandoeningen. Artritis, met name reumatoïde artritis en osteoarthritis, kan hyperflexie, zwelling en misvorming veroorzaken. Letsels omvatten dislocaties en fracturen. Specifieke deformiteiten zijn Boutonnière-deformiteit (flexie van de PIP en extensie van de DIP door beschadiging van het centrale slip van het extensormechanisme) en swan-neck-deformiteit (PIP-hyperextensie met DIP-flexie). Behandeling varieert van conservatief met rust, immobilisatie en fysiotherapie tot chirurgie bij ernstige misvorming, waaronder PIP-arthroplasty of arthrodesis.

Diagnostiek en behandeling: röntgenfoto’s dienen als eerste beeldvorming; bij complexe letsels kunnen MRI of echografie aanvullende informatie bieden.