Oversimplificeren

Oversimplificeren is het proces waarbij complexe verschijnselen of problemen worden gereduceerd tot eenvoudige verklaringen, vaak zonder voldoende aandacht voor variatie, context en onderliggende oorzaken. Het kan voorkomen in media, politiek, wetenschap en onderwijs en leidt vaak tot misverstanden of verkeerde conclusies.

Het begrip komt uit het Nederlandse werkwoord simplificeren met het voorvoegsel over- dat intensiteit of overmatig karakter aangeeft. Oversimplificeren kan zowel intentioneel als onopzettelijk zijn.

Voorbeelden zijn verklaringen als “alle economische problemen zijn het gevolg van één beleidsmaatregel” of “crimineel gedrag wordt verklaard door één demografische factor”. In de media kan het leiden tot simplistische headlines die complexiteit negeren.

Gevolgen zijn onder meer misinformatie, onderschatting van noodzakelijke nuance, stereotypering en slechtere beleidskeuzes. Het kan ook bijdragen aan polarisatie doordat mensen zich richten op één oorzaak en minder openstaan voor tegenstrijdige informatie.

Om oversimplificeren te voorkomen kan men aandacht besteden aan meerdere oorzaken, zowel kwalitatieve als kwantitatieve gegevens gebruiken, context benadrukken, onzekerheid erkennen en verschillende perspectieven betrekken.

Zie ook: generalisatie, overgeneralisatie, reductionisme en vereenvoudiging.