Overbelastingsrelais

Overbelastingsrelais, ook wel overload relay genoemd, is een beschermingsapparaat in elektrische installaties dat de stroom door een motor of een belast circuit bewaakt en bij overbelasting de stroom onderbreekt om oververhitting en schade te voorkomen. Ze worden veelvuldig toegepast in motorsturingen, meestal in combinatie met een contactor.

Er bestaan verschillende typen. Traditioneel zijn thermische (bimetallische) overbelastingsrelais: een verwarmde bimetalstrip buigt bij hoge stroom en opent na een ingestelde vertraging de contacten. Elektronische (solid-state) overbelastingsrelais meten direct de motorstroom via sensoren of een stroomtransformator en vergelijken deze met ingestelde grenzen of curves; zij kunnen nauwkeuriger en sneller reageren en extra functies bieden, zoals fasebewaking of foutmeldingen.

Belangrijkste kenmerken zijn onder andere de instelbare nominale stroom In en de tripcurve of tijdsvertraging, evenals de aansluiting in serie met de spoel van de motorcontactor. Wanneer het relais tript, wordt de contactor ontkoppeld en schakelt de motor uit. Overbelastingsrelais bieden bescherming tegen langdurige overbelasting, maar leveren geen kortsluitbeveiliging; daarvoor blijven zekeringen of stroombeschermers nodig.

Toepassingen omvatten industriële motorbescherming bij pompen, ventilatoren en transportbanden, waar overbelasting een veelvoorkomende oorzaak van motorstoring is. Moderne systemen kunnen tevens besparen door verbruik en temperatuur te monitoren en betrouwbaar te reageren op afwijkende belastingen.

Onderhoud en normen: regelmatige testen en kalibratie, controle van juiste In-waarde en mechanische werking, en tijdige vervanging bij slijtage. Veelvoorkomende normen zijn IEC 60947-4-1 (laagspanningsmotorbesturingsapparatuur) en gerelateerde delen; in praktijk worden deze randvoorwaardelijk gevolgd binnen nationale normen.