Orkestbezetting

Orkestbezetting is de bepaling van de instrumentatie en het aantal musici in een orkest voor een uitvoering of repertoireperiode. Het begrip verwijst naar hoe veel en welke instrumenten aanwezig zijn en hoe deze zijn verdeeld over de orkestsecties. Bezettingen variëren per werk, dirigent en orkest, maar volgen meestal bepaalde conventions afhankelijk van stijl en tijdperk.

Een klassieke symfonie- of orkestbezetting bevat doorgaans vier hoofdsecties: strijkers, houtblazers, koperblazers en slagwerk, aangevuld met harp en soms klavecimbel of piano. De strijkers vormen de ruggengraat en bestaan meestal uit eerste violen, tweede violen, altviolen, celli en contrabassen. Aantallen variëren, maar een gemiddeld modern orkest heeft tientallen strijkers, met circa 15–18 eerste violen, 12–14 tweede violen, 8–12 altviolen, 8–12 celli en 6–10 contrabassen als richtlijn.

Houtblazers bestaan doorgaans uit 2–3 dwarsfluiten (soms met piccolo), 2–3 hobo’s, 2–4 klarinetten en 2–3 fagotten, met mogelijk extra hoorns of andere instrumenten zoals Engelse hoorn. Koperinstrumenten bestaan uit hoorns (vaak 4), trompetten (2–4), trombones (3–4) en soms tuba. Slagwerk kan timpani omvatten plus diverse slagwerkinstrumenten, afhankelijk van het programma. Ook harp en soms klavecimbel of piano worden ingezet.

Orkestbezetting kan doubling omvatten, waarbij muzikanten op meerdere instrumenten spelen. Bezetting wordt bepaald door compositie, gewenste timbre en dynamische balans, en kan sterk variëren bij barokke, klassieke, romantische of moderne werken. In vroegere periodes waren orkesten kleiner; in de twintigste eeuw nam de bezetting toe met uitgebreid koper- en slagwerk.