Opendatabeleid

Opendatabeleid is het beleid van een overheid gericht op het vrijgeven van publieke sectordata als open data, zodat deze herbruikbaar zijn door burgers, bedrijven en onderzoekers. Open data zijn gegevens die zonder belemmeringen beschikbaar zijn, met zo min mogelijk restricties, en die in machinereadbare vorm worden gedeeld.

Het doel is de transparantie en verantwoording van overheden te vergroten, innovatie en economische activiteit te stimuleren, en maatschappelijke waarde te creëren doordat datasets kunnen worden hergebruikt bij het verbeteren van dienstverlening, onderzoek en beleid. Belangrijke principes zijn open by default, machineleesbare publicatie, niet-discriminerende toegang, open licenties die hergebruik mogelijk maken, en voldoende metadata. Ook privacybescherming en vertrouwelijkheidswaarborgen staan centraal.

Het toepassingsgebied omvat meestal datasets uit de publieke sector zoals statistische cijfers, geografische en ruimtelijke data, wet- en regelgeving, en openbare registers. Publicatie gebeurt via een centraal dataportaal en via API’s. Veelgebruikte formaten zijn CSV, JSON, XML en GeoJSON; data worden voorzien van duidelijke metadata en, waar nodig, geanonimiseerde of gepseudonimiseerde gegevens.

De uitvoering gebeurt via een beleidskader met betrokken ministeries, open data offices en data stewards. Governance beoogt beperking van versnippering, eenduidige licensing en kwaliteitsnormen. Het beleid is vaak afgestemd op Europese regelgeving zoals de Open Data Directive en internationale normen voor datahuishouding.

Uitdagingen zijn onder meer privacy- en beveiligingsrisico's, datakwaliteit, duurzaamheid van publicatie en financiering. Indicatoren voor succes zijn het aantal datasets, hergebruikscases en economische waarde die uit open data ontstaat.