Ongelijke

Ongelijke is een Nederlands bijvoeglijk naamwoord dat betekent niet gelijk of verschillend in grootte, waarde, status of kwaliteit. Het wordt gebruikt om verschillen aan te geven tussen dingen, mensen of tienden van een systeem, zoals lengtes, bedragen, kansen of behandeling. Voorbeelden zijn: ongelijke lengtes, ongelijkheid van kansen, ongelijke behandeling. In predicatieve positie, na een koppelwerkwoord, wordt meestal ongelijk zonder -e gebruikt: De lengtes zijn ongelijk.

Grammaticaal gezien is ongelijk de basisvorm; de bijvoeglijke vorm vóór een zelfstandig naamwoord wordt doorgaans aangevuld met -e: ongelijke kansen, ongelijke behandeling, ongelijke verdeling. Bij enkelvoudige namen onder een bepaald lidwoord of in meervoud kan de vorm variëren afhankelijk van grammaticale regels rond degelijkheid en het hoofdwoord. In de zin Het is ongelijk wordt het predicaat gebruikt in de o.v.t. stand. Het nederlandse negatie-prefix on- in combinatie met gelijk (gelijk) vormt de basis van het woord.

In maatschappelijke en academische contexten verschijnt ook het verwante zelfstandig naamwoord ongelijkheid, dat verwijst naar onevenredige verdeling of verschil tussen groepen, such as inkomen, macht of toegang tot onderwijs. Ongelijke behandeling duidt op discriminatie of een gebrek aan gelijke behandeling onder gelijke omstandigheden, wat vaak onderwerp is van beleid, debatten en rechtszaken. Het tegenovergestelde concept is gelijkheid, dat streeft naar gelijke behandeling en gelijke kansen.

Zie ook: ongelijkheid, gelijkheid, discriminatie, sociale rechtvaardigheid.