Onderzoeksstappen

Onderzoeksstappen zijn de opeenvolgende activiteiten die een onderzoeker doorloopt bij het uitvoeren van onderzoek. Ze bieden een raamwerk om een onderzoeksprobleem te identificeren, data te verzamelen en te analyseren en zo tot weloverwogen conclusies en aanbevelingen te komen. De exacte volgorde en invulling verschillen per discipline en opdracht, maar veel modellen kennen vergelijkbare kernfasen.

Een veelvoorkomende reeks fasen omvat: probleemdefinitie of onderzoeksdoel, literatuuronderzoek om bestaande kennis in kaart te brengen, het formuleren van een onderzoeksvraag of hypothese, het ontwerp van de studie (methode, populatie, dataverzameling), de feitelijke gegevensverzameling, de analyse van de verzamelde data en de interpretatie van de resultaten. Vervolgens volgen conclusies, bespreking van beperkingen en aanbevelingen, en ten slotte rapportage of publicatie en disseminatie.

In de praktijk zijn onderzoeksstappen vaak iteratief en niet strikt lineair; bevindingen kunnen aanleiding geven tot herziening van de onderzoeksvraag, de gekozen methode of aanvullende gegevensverzameling. Ethiek, validiteit, betrouwbaarheid en reproduceerbaarheid spelen doorheen alle fasen een rol. Daarnaast verschillen benaderingen: kwalitatief, kwantitatief en mixed-methods gebruiken uiteenlopende analysemethoden, maar delen de principes van systematiek, transparantie en kritisch redeneren.

Toepassingen van onderzoeksstappen komen voor in academisch onderzoek, toegepast onderzoek en beleidsgerichte evaluaties. Het begrip dient als leidraad voor studenten en beginnende onderzoekers om systematisch en verantwoord te werk te gaan.