Loonstijging

Loonstijging is de ontwikkeling van het gemiddelde loon van werknemers over een bepaalde periode, meestal uitgedrukt als een procentuele stijging ten opzichte van de voorgaande periode. In economische analyses wordt onderscheid gemaakt tussen nominale loonstijging (de stijging van het brutoloon zonder correctie voor prijsstijging) en reële loonstijging (correctie voor inflatie). In Nederland worden loonstijgingen vaak gerapporteerd op basis van statistieken van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en via cao-afspraken die sectoren of bedrijven binden. Loonstijgingen tonen doorgaans ook regionale en sectorale variatie.

Wat bepaalt loonstijging? Een belangrijke factor is productiviteitsgroei: bij hogere productiviteit kunnen lonen meegroeien zonder dat de inflatie uit de hand loopt. Andere factoren zijn arbeidsmarktdruk (werkloosheid en krapte op de arbeidsmarkt), onderhandelingsmacht van vakbonden, cao-afspraken, wettelijk minimumloon en algemene inflatieverwachtingen. Loonstijging verschilt vaak tussen sectoren en tussen publieke en private sector, evenals naar opleiding en regio.

Effect en beleid: Hogere loonstijging kan de koopkracht en consumptie stimuleren, maar ook bedrijfskosten verhogen en inflatieverwachtingen beïnvloeden. Centrale banken volgen loonontwikkelingen als onderdeel van de prijsstabiliteit. Overheden kunnen loonontwikkeling beïnvloeden via beleid zoals het minimumloon, fiscale maatregelen en investeringen in productiviteitsverbetering. Een evenwichtige loonstijging vereist meestal een combinatie van loonontwikkeling en productiviteitsgroei.

Zie ook: loonontwikkeling, inflatie, cao.