Levensfase

Levensfase is een concept uit sociologie, psychologie en demografie dat een periode in het leven van een mens aanduidt met kenmerkende ervaringen, taken en ontwikkelingen. Levensfasen worden vaak bepaald door biologische veranderingen (bijv. de puberteit, zwangerschap en menopauze), sociale rollen (zoals kinderopvang, school, werk, ouderschap, pensioen) en maatschappelijke verwachtingen (onderwijs, gezondheidszorg, arbeidsmarkt). Het begrip wordt gebruikt om veranderingen en transities te beschrijven en te analyseren, zoals van kind naar adolescent, van student naar werkende volwassene, of van werk naar pensioen.

De grenzen tussen fasen zijn niet strikt vastgelegd en variëren tussen culturen, tijdsperioden en individuen. Veelvoorkomende verdelingen zijn onder meer: vroege kinderjaren en latere kinderjaren, adolescentie, jongvolwassenheid, volwassenheid/middenleven en ouder wordende jaren. Binnen deze kaders kunnen de leeftijdsgrenzen verschillen per studie of context. Levensfasen worden gebruikt in onder meer onderwijs, gezondheidszorg, marketing en sociaal beleid om programma’s en diensten af te stemmen op specifieke behoeften, zoals opvoedingsondersteuning in de jeugd, reproductieve gezondheid voor jongvolwassenen en pensioenplanning voor ouderen.

Het concept is nauw verbonden met de levenslooptheorie, die benadrukt hoe omstandigheden in de vroege jaren latere uitkomsten kunnen beïnvloeden en hoe afhankelijkheden tussen verschillende levensfasen bestaan. Kritiek richt zich op het risico van stereotypen en op het niet volledig weerspiegelen van diverse en variabele individuele trajecten, vooral bij gemarginaliseerde groepen.