Leesfuncties

Leesfuncties verwijzen naar de verschillende doelen die lezers nastreven bij het lezen van een tekst. Ze beschrijven waarom iemand leest en hoe de lezer de tekst in zijn of haar situatie gebruikt. In de literatuur worden doorgaans meerdere functies onderscheiden: informatieve functie (het verwerven van feiten, kennis en context), instructieve functie (het begrijpen en toepassen van stappen, procedures of criteria), argumentatieve of evaluatieve functie (het beoordelen van beweringen, bewijsmateriaal en standpunten), sociale of communicatieve functie (het delen van informatie of meningen met anderen) en esthetische of expressieve functie (het ervaren van taal, stijl en vorm).

De functies bepalen vaak welke leesstrategie het meest geschikt is: skimmen of snel lezen bij informatieve functies, scannen voor specifieke gegevens, of close reading bij interpretatieve en esthetische functies. Teksten kunnen tegelijk meerdere functies vervullen; een beleidsstuk kan bijvoorbeeld zowel informatieve als argumentatieve kenmerken hebben.

Verschillen tussen genres beïnvloeden de leesfuncties: non-fictie richt zich doorgaans op informatieve en instructieve functies, opiniërende teksten op evaluatieve functies, en literaire teksten op esthetische en interpretatieve functies. Digitale teksten brengen extra aandachtspunten met zich mee, zoals het beoordelen van betrouwbaarheid en context via informatiegeletterdheid en mediawijsheid.

Zie ook: leesstrategie, kritisch lezen, informatiegeletterdheid.