Landschapsconnectiviteit

Landschapsconnectiviteit verwijst naar het vermogen van organismen om zich over een landschap te bewegen tussen habitats, waardoor dispersie, genetische uitwisseling en metapopulatieprocessen mogelijk blijven. Het begrip hangt samen met de ruimtelijke indeling van habitats, de kwaliteit van de omringende matrix en de aanwezigheid van verbindende elementen zoals corridors.

Er is een onderscheid tussen structurele en functionele connectiviteit. Structurele connectiviteit gaat over de fysieke opzet van het landschap: de nabijheid en aaneenschakeling van patchgroepen, de aanwezigheid van corridors en stepping stones. Functionele connectiviteit beschrijft hoe landschapseigenschappen en soortgedrag bewegen mogelijk maken, wat per soort kan verschillen.

Landschapsconnectiviteit is van belang voor biodiversiteit, bestuivers en migratiepaden. Het wordt gemeten met verschillende methoden, waaronder grafentheorie (bijv. centraliteit en connectiviteitsindices), circuits theorie (Circuitscape) en least-cost-path analyses met weerstandsmatrices die habitatkwaliteit en obstakels weerspiegelen. Data komen uit landgebruikskaarten, remote sensing en trackingstudies.

Toepassingen liggen in conserveplanning en het ontwerp van ecologische netwerken, prioritering van habitatherstel en het verbeteren van infrastructuur en landgebruik om kruisingen en migratieroutes mogelijk te maken. Het doel is populaties veerkrachtiger te maken en genetische diversiteit te behouden.

Uitdagingen zijn schaal- en soortafhankelijkheid, de dynamiek van landschappen door klimaatverandering, onzekerheden in modellen en data, en de vertaalslag van connectiviteitsindices naar beleidsmaatregelen. Een geïntegreerde ruimtelijke planning en samenwerking tussen landeigenaren, overheden en wetenschappers is vaak nodig om effectieve maatregelen te treffen.

Zie ook: habitatfragmentatie, ecologische netwerken, corridors, metapopulatie.