Kalibratiemeting

Kalibratiemeting is het proces waarbij de nauwkeurigheid van een meetinstrument wordt bepaald door de meting te vergelijken met een referentiestandaard die traceerbaar is naar SI-eenheden. Het doel is om afwijkingen vast te stellen tussen het instrument en de referentie, zodat correcties of kalibratie kunnen worden toegepast. Tijdens kalibratiemeting worden vaak kenmerken zoals bias (systematische fout), lineairiteit en hysterese onderzocht; in sommige gevallen worden ook temperatuur- en drukafhankelijkheid meegenomen.

Het proces omvat planning, selectie van een geschikt referentiestandaard en een gecontroleerde omgeving. Er worden meetpunten gekozen over het meetbereik van het instrument en meerdere herhaalde metingen uitgevoerd. De resultaten worden geanalyseerd om de kalibratiefactor of correctie te berekenen. Na afloop volgt documentatie in een kalibratiecertificaat of kalibratieverslag, met vermelding van meetcondities, referenties en eventuele beperkingen.

Tracering is een kernbegrip: kalibratiemeting moet kunnen worden herleid naar erkende standaarden en nationale of internationale normen. In het bedrijfsleven is ISO/IEC 17025 een gangbare basis voor kalibratielaboratoria, terwijl nationale normen (zoals NEN-normen in Nederland) vaak aanvullend vereist zijn. De onzekerheid van de meting wordt vastgesteld volgens de GUM-benadering en gerapporteerd als een afzonderlijk onzekerheidsbudget, zodat gebruikers de betrouwbaarheid kunnen inschatten.

Toepassingsgebieden bevinden zich in industrie, laboratoria en engineering. Het resultaat van kalibratiemeting informeert over of een instrument gecalibreerd moet worden en wanneer herkalibratie nodig is. Het eindproduct is een kalibratiecertificaat dat de traceerbaarheid, de meetonzekerheid en de beoogde kalibratietermate beschrijft.