Iodisatie

Iodisatie is de toevoeging van jodium aan voedingsmiddelen, meestal keukenzout, met als doel jodiumtekorten te voorkomen. Jodium is een essentieel spoorelement dat nodig is voor de productie van schildklierhormonen en zo een belangrijke rol speelt in de ontwikkeling en het metabolisme.

Jodiumtekort kan leiden tot struma en bij kinderen tot ontwikkelingsachterstanden en cretinisme. Om dit tegen te gaan zijn iodisatieprogramma’s in veel landen ingevoerd omdat ze een goedkope en effectieve vorm van volksgezondheidszorg vormen. Het beleid is vaak gericht op groepen met een verhoogd risico, zoals zwangere vrouwen en jonge kinderen.

Hoe het werkt: jodium wordt meestal toegevoegd aan zout in de vorm van kaliumjodaat (KIO3) of kaliumjodide (KI). De gebruikelijke dosering ligt tussen 20 en 40 mg jodium per kilogram zout (20–40 ppm). Stabiliteit van het jodium hangt af van factoren zoals vocht, temperatuur en licht; zout moet droog en goed afgesloten bewaard worden. In sommige regio’s worden ook iodookolieprogramma’s toegepast voor bevolkingen met weinig zoutconsumptie of beperkte toegang tot geïonode zout.

Effect en dekking: iodisatie van zout wordt wereldwijd erkend als een van de meest kosteneffectieve manieren om IDD te voorkomen en is in veel landen wijd verbreid. Toch blijven er gebieden met beperkte toegang tot geverijkt zout of met illegale markten.

Veiligheid en regelgeving: zowel een te lage als een te hoge inname kan de schildklier beïnvloeden. Regels stellen richtlijnen voor de hoeveelheid jodium in zout en andere verwerkte voedingsmiddelen, en monitoring en labeling zijn vaak verplicht. Voor zwangere vrouwen is voldoende jodium essentieel voor de ontwikkeling van de foetus.