Handelingsverlies

Handelingsverlies is een term die in de gezondheidszorg en de neuropsychologie wordt gebruikt om een verminderd vermogen te beschrijven om doelgerichte acties te initiëren en te voltooien. Het omvat problemen met het plannen, kiezen en uitvoeren van handelingen en kan voorkomen, onafhankelijk van of in combinatie met motorische beperkingen. Het begrip richt zich op de volitionele of intentionele kant van handelen en op de mate waarin iemand autonomie behoudt in het dagelijks functioneren.

Oorzaken zijn onder meer beroertes, traumatisch hersenletsel, neurodegeneratieve aandoeningen zoals dementie, delirium, psychiatrische stoornissen en bijwerkingen van medicatie. Ook aandoeningen die executive functies aantasten, zoals apraxie of stoornissen in planning en beslissingen, kunnen handelingsverlies veroorzaken.

Symptomen bestaan uit moeite met initiëren van acties, het plannen van complexe taken, het doorlopen van opeenvolgende stappen en het controleren van uitvoering. In dit verband kan de zelfstandigheid in alledaagse activiteiten afnemen en kan men extra hulp nodig hebben bij dagelijkse taken.

Diagnostiek en behandeling vinden plaats door een multidisciplinair team: neurologie, geriatrie en neuropsychologie spelen een rol, aangevuld met ergotherapie en revalidatie. Behandeling richt zich op het verbeteren van executieve functies, extra ondersteuning in de omgeving, en aanpassingen in communicatie en structuur. In sommige gevallen is aandacht voor beslissingsmacht en toestemming van betrokkenen nodig bij zorgbeslissingen en wilsverklaringen.