Handelblokken

Handelblokken, ook wel economische blokken genoemd, zijn geografische regio’s waarvan de lidstaten streven naar toenemende economische integratie. Het doel is het vergroten van handel en investeringen door het wegnemen of verminderen van handelsbelemmeringen, zoals tarieven en non-tarifaire obstakels, en door het afstemmen van beleidsregels op economy-wide niveaus. Handel kan meerdere niveaus van samenwerking omvatten, van vrijhandel tot volledige economische verkeer en een gemeenschappelijk beleid.

Er bestaan verschillende vormen van handelblokken. Een vrijehandelsovereenkomst verwijdert handelsbelemmeringen tussen de leden maar laat externe tarieven aan de buitenwereld intact. Een douane-unie hanteert daarnaast één gemeenschappelijk extern tarief. Een gemeenschappelijke markt gaat verder met vrij verkeer van goederen, diensten, kapitaal en personen, en een economische unie kan daarnaast monetaire samenwerking en beleidscoördinatie omvatten. Voorbeelden van huidige handelblokken zijn de Europese Unie, die in veel opzichten een diep geïntegreerd blok vormt; de Verenigde Staten–Canada–Mexico-overeenkomst (USMCA) als recente voorwaarde van regionale integratie; Mercosur in Zuid-Amerika; en andere regionale initiatieven zoals CPTPP, RCEP en AfCFTA.

Over de werking en impact bestaan diverse mechanismen en debatten. Handelsovereenkomsten bevatten vaak afspraken over investeringsbescherming, geschillenbeslechting, en regels voor regulatoire samenwerking. De voordelen omvatten hogere productiviteit, schaalvoordelen en grotere markttoegang, terwijl nadelen kunnen bestaan uit aanpassingskosten voor werknemers en bedrijven, verlies van beleidsautonomie en zorgen over ongelijkheid tussen lidstaten.

Handelblokken blijven een centraal element van actuele internationale economie en geopolitiek, met een voortdurende discussie over hoe zij welvaart eerlijk verdelen en hoe ze democratische beleidsruimte behouden.