EPRgedachteexperiment

Het EPR-gedachte-experiment (vernoemd naar Albert Einstein, Boris Podolsky en Nathan Rosen) is een in 1935 voorgesteld gedachte-experiment dat de volledigheid van de kwantummechanica ter discussie stelt. In de opzet worden twee deeltjes zodanig met elkaar verbonden dat hun toestanden verstrengeld zijn (entanglement) en daarna gescheiden raken. Door op het ene deeltje een meting uit te voeren, lijkt het resultaat van een meting op het andere deeltje onmiddellijk vast te liggen, onafhankelijk van de afstand tussen hen. EPR daagde hiermee de vraag of de kwantumtoestand alle elementen van de realiteit beschrijft, of dat er verborgen variabelen bestaan en/of niet-lokale invloeden optreden.

De kern van de discussie draait om realisme en localiteit: als de kwantumtoestand volledig is, zou de meting op het eerste deeltje het tweede deeltje onmiddellijk bepalen, wat wijst op niet-lokale invloeden. Als die invloeden er niet zijn, zouden verborgen variabelen de uitkomsten bepalen en zou de kwantummechanica mogelijk incompleet blijven. In de jaren zestig en daarna toonde Bell’s theorema aan dat lokale verborgen-variabele theorieën niet alle kwantumverschijnselen kunnen verklaren.

Experimentele tests, waaronder die van Alain Aspect in de jaren 1980, zagen schendingen van Bell-ongelijkheden in overeenstemming met kwantummechanica en tegen lokaal realisme. Latere pogingen hebben loopholes gedicht; recente loophole-vrije Bell-tests ondersteunen het beeld van entanglement en niet-lokale correlaties. Het EPR-gedachte-experiment blijft fundamenteel voor discussies over de aard van realiteit en de interpretatie van de kwantummechanica.