Deelstaten

Deelstaten is een term die in de politieke wetenschappen wordt gebruikt om een deelstaat of een constituerende staat aan te duiden binnen een federale of confederale staat. Het woord combineert deel (een onderdeel) en staat (een soevereine of semi-soevereine politieke eenheid) en verwijst naar de subnationale eenheden die samen de regering van het geheel vormen. In het Nederlands verschijnt de term vooral in academische of historische contexten; in doorlopende politieke besprekingen wordt vaker gesproken van federale deelstaten, of simpelweg van de subnationale staten of regiones, afhankelijk van de constitutionalistische terminologie van het land.

Kenmerken van deelstaten omvatten doorgaans een eigen overheid en grondwet of basiswet, macht over bepaalde beleidsterreinen die door de federale constitutie aan hen zijn gedelegeerd, en vaak een eigen begroting en verkiezingen. De relatie met de centrale regering varieert per land: deelstaten kunnen autonomie hebben binnen afgebakende bevoegdheden als onderwijs, binnenlands bestuur en cultuur, terwijl defensie en buitenlandse zaken bij de centrale overheid blijven.

In verschillende landen fungeren deelstaten als fundamentele bouwstenen van het federale systeem. Voorbeelden in de westerse context zijn Duitsland met zijn Bundesländer, en in nationale vertalingen of overzichten soms als deelstaten aangeduid in relatie tot de federale orde. Ook in andere federale landen zoals de Verenigde Staten kunnen de subnationale eenheden in Nederlandse teksten als deelstaten worden genoemd, hoewel men doorgaans gewend is van staten of provincies te spreken, afhankelijk van de vertaal- en literatuurtraditie.

Zie ook: federalisme, federale staten, constitutie.