DNAElementen

DNA-elementen zijn specifieke DNA‑sequenties met een functionele rol in het genoom. Ze kunnen coderende informatie bevatten voor eiwitten of RNA, maar ook niet‑coderende functies vervullen zoals regulatie of structurele organisatie. In het genoom komen ze voor als coderende en niet‑coderende elementen en ze worden herkend door specifieke bindingsplaatsen van eiwitten of RNA‑moleculen. De activiteit van DNA‑elementen wordt beïnvloed door de chromatinale context, methylatie en andere epigenetische factoren, en door de celtype‑samenstelling waarin ze actief zijn.

Veel voorkomende categorieën zijn regulerende elementen, coderende elementen en mobiele elementen. Regulerende elementen omvatten promotoren die transcriptie initiëren, enhancers (versterkers) die de expressie op afstand vergroten, silencers (remmers) die transcriptie onderdrukken en insulators die interacties tussen regulerende elementen en promotoren afschermen. Overige elementen omvatten operators in prokaryoten die repressoren binden, origins of replication die duplicatie starten, en niet‑coderende stukken zoals UTRs en CpG‑eilanden. Daarnaast bestaan mobiele DNA‑elementen zoals transposons en retrotransposons die het genoom kunnen verplaatsen en de regulatie kunnen beïnvloeden.

De functie en activiteit van DNA‑elementen worden bestudeerd met technieken zoals ChIP‑seq voor bindingsplaatsen van factoren, DNase‑seq en ATAC‑seq voor open chromatin, en reporter assays voor regulatoire activiteit. Variaties in DNA‑elementen kunnen genexpressie en fenotypen beïnvloeden, en dragen bij aan evolutionaire veranderingen en ziekte. Conservatie van sequenties tussen soorten wijst op functionele betekenis.