Baselregelgeving

Baselregelgeving verwijst naar een reeks internationale bankregels die zijn ontwikkeld door het Basel Committee on Banking Supervision (BCBS) bij de Bank for International Settlements in Basel, Zwitserland. De regels zijn bedoeld om de regulering, het toezicht en het risicomanagement in de bankensector wereldwijd te versterken, met als doel het risico op bankencrashes en financiële instabiliteit te verminderen. Ze worden geïmplementeerd door nationale financiële toezichthouders en banken passen zich aan aan de geldende wet- en regelgeving in hun land.

Basel I werd in 1988 geïntroduceerd en stelde een minimale kapitaalvereiste vast als aandeel van risicogewogen activa, bedoeld om zeker te stellen dat banken voldoende kapitaal hebben om kredietrisico’s op te vangen. Basel II, gepubliceerd in 2004, breidde het raamwerk uit met drie pijlers: Pilar 1 bepaalt minimale kapitaaleisen voor krediet-, marktrisico- en operationeel risico; Pilar 2 behandelt toezicht en interne beoordeling; Pilar 3 benadrukt marktdiscipline via openbaarmaking. Basel II maakte ruimere mogelijkheden voor risicosensitieve benaderingen mogelijk, onder toezicht van de bevoegde autoriteiten.

Basel III, ontwikkeld na de financiële crisis van 2007–2009, versterkte de kapitaalkwaliteit en -hoeveelheid, introduceerde kapitale buffers (zoals een kapitaalbehoudbuffer en aanvullende buffers voor systeemrelevante instellingen) en introduceerde liquiditeitsnormen zoals de liquiditeitsdekkingsratio (LCR) en de net stable funding ratio (NSFR). Ook werd een hefboomratio ingevoerd om overmatige leverage tegen te gaan en de dekking van risico’s werd verbeterd.

In latere hervormingsfasen die vaak als Basel IV worden genoemd, passen de regels risicogewichten en interne modellen verder aan, versterken ze de standaardiserte benaderingen en verbeteren ze het marktrisico-ramingskader. Implementatie vindt plaats via nationale regelgeving met uiteenlopende tijdlijnen. Het BCBS monitort en actualiseert de Basel-standaarden regelmatig om aan nieuwe risico’s en financiële innovaties te blijven voldoen.