Autoprzeciwciaa

Autoprzeciwciała to przeciwciała skierowane przeciwko własnym antygenom organizmu. Powstają w wyniku zaburzeń tolerancji immunologicznej i mogą występować również u zdrowych osób, zwykle w niskich poziomach. W kontekście autoimmunologii ich obecność bywa kluczowym markerem diagnostycznym, ale sama obecność autoprzeciwciał nie zawsze oznacza chorobę.

W patogenezie autoimmunizacji autoprzeciwciała mogą być czynnikiem patogennym, prowadząc do uszkodzenia tkanek, blokowania funkcji receptorów lub aktywacji dopełniacza, a także pełnić rolę markerów diagnostycznych i prognostycznych. Ich znaczenie kliniczne zależy od konkretnego autoantygenu i choroby. Niektóre autoprzeciwciała są szeroko niespecyficzne, inne występują z dużą swoistością i pomagają w różnicowaniu chorób.

Do najważniejszych przykładów należą autoprzeciwciała: przeciwjądrowe (ANA), które występują w wielu chorobach autoimmunologicznych, z czym związane są specyficzne przeciwciała takie jak dsDNA i anty-Sm w toczniu rumieniowatym układowym; przeciwciała reumatoidalne przeciwko czynnikowi reumatoidalnemu (RF) i przeciwko cyklicznemu peptydowi antygenowemu (anti-CCP) w reumatoidalnym zapaleniu stawów; przeciwciała przeciw tarczycy (anty-TPO, anty-TG) w chorobach tarczycy; przeciwciała przeciw GAD65 i IA-2 w cukrzycy typu 1; przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej (tTG) w celiakii; przeciwciała antydesmoglein w pemphigus; przeciwciała przeciw receptorowi acetylocholiny w miastenii. W diagnostyce poza wymienionymi stosuje się testy ELISA, immunofluorescencję pośrednią i testy multiplex w celu wykrywania i profilowania autoprzeciwciał.

Obecność autoprzeciwciał jest użyteczna w diagnostyce, klasyfikacji i monitorowaniu chorób autoimmunologicznych, a także w ocenie ryzyka rozwoju choroby u osób z dodatnim wynikiem. Poziom autoprzeciwciał sam w sobie nie zawsze odzwierciedla aktywność choroby, dlatego wyniki interpretowane są w kontekście objawów klinicznych i innych badań. Czynniki ryzyka obejmują predisposycję genetyczną (np. HLA) oraz czynniki środowiskowe, które mogą inicjować lub wzmacniać odpowiedź autoimmunologiczną.