Aanleiding

Aanleiding is een begrip uit het Nederlands dat verwijst naar de aanleiding of prikkel voor een handeling, gebeurtenis of besluit. Het geeft de concrete gebeurtenis of situatie aan die iets in gang zet. De aanleiding is meestal direct en tijdelijk van aard, terwijl de oorzaken vaak dieper liggende factoren beschrijven.

In taalgebruik verschijnt de term regelmatig in zinnen als "naar aanleiding van", "de aanleiding voor het besluit", of "met de aanleiding van een gebeurtenis". Deze uitdrukkingen markeren de connectie tussen een gebeurtenis en het daaropvolgende handelen of besluit. In journalistiek en geschiedenis wordt vaak gesproken van de aanleiding van een gebeurtenis om het beginpunt van ontwikkelingen aan te geven. In beleids- en juridisch taalgebruik kan men spreken van "de aanleiding tot een besluit" of "de aanleiding tot een wijziging".

Een belangrijk kenmerk is dat de aanleiding niet per definitie de onderliggende oorzaak aanduidt. Oorzaak verwijst naar de structuur of oorzaak waarom iets gebeurt; aanleiding verwijst naar het prikkelende of ontstichtende moment dat actie uitlokt. Een gebeurtenis kan meerdere oorzaken hebben en meerdere aanleidingen oproepen.

Het begrip is breed inzetbaar: in alledaags taalgebruik, in verslaggeving en in academische contexten. Het gaat altijd om wat iets in gang zet als directe trigger, welk moment of welke omstandelijkheid als eerste de reactie veroorzaakt. Het woord is afgeleid van aan- en leiding, wat "datgene wat naar iets toe leidt" impliceert.