zuurstofvraag

Zuurstofvraag is de hoeveelheid zuurstof die nodig is voor oxidatieprocessen of voor metabolische activiteiten in levende wezens. De term wordt in verschillende disciplines gebruikt: in de fysiologie verwijst het meestal naar het zuurstofverbruik van weefsels, terwijl in milieuwetenschappen de chemische en biologische zuurstofvraag wordt gebruikt om de hoeveelheid zuurstof aan te geven die nodig is om organische stof te oxideren.

In de fysiologie wordt zuurstofvraag vaak uitgedrukt als het zuurstofverbruik (VO2), gemeten in milliliter zuurstof per minuut. Volgens het Fick-principe is VO2 gelijk aan de hoeveelheid bloed die door het hart stroomt (cardiac output) maal het verschil tussen arterieel en veneus zuurstofgehalte. Dit geeft weer hoeveel zuurstof de cellen per tijdseenheid opnemen en hangt af van activiteit, gezondheid en leeftijd. Een hoger VO2 wijst op een hogere metabole activiteit of spierarbeid.

In water- en afvalwateranalyse verwijst de zuurstofvraag naar de hoeveelheid zuurstof die nodig is om de aanwezige organische stof volledig te oxideren. Biologische zuurstofvraag (BOD) meet de hoeveelheid zuurstof die micro-organismen nodig hebben om organische materialen af te breken, terwijl chemische zuurstofvraag (COD) de hoeveelheid zuurstof aangeeft die chemisch vereist is voor oxidatie met een sterk oxidatiemiddel. De resultaten worden doorgaans uitgedrukt in mg/L. Doorgaans is COD hoger dan BOD, omdat chemische oxidatie alle organische stof sneller en vollediger kan aanpakken.

Zuurstofvraag is daarmee een cruciaal concept in zowel klinische als milieuproblematiek, omdat een mismatch tussen zuurstoftoevoer en zuurstofvraag kan leiden tot hypoxie bij organismen in het lichaam of tot verslechtering van waterkwaliteit.