zaadloos

Zaadloos is een term uit biologie en horticulture die wordt gebruikt voor planten en vruchten die vrijwel geen zaden bevatten. In de praktijk kan zaadloosheid ontstaan doordat vruchten zich zonder bevruchting ontwikkelen (parthenocarpie) of doordat de gevormde zaden zich niet ontwikkelen of onbruikbaar blijven. Zaadloze vruchten ontstaan vaak door genetische factoren, zoals polyploïdie (bijvoorbeeld triploïdie), of door selectieve kruisingen die parthenocarpie bevorderen. De eigenschap wordt meestal behouden door vegetatieve vermeerdering en niet via zaden, omdat zaden de zaadloze status kunnen doorbreken.

Veelvoorkomende zaadloze fruitsoorten zijn onder meer tafeldrui­ven, watermeloenen, citrusvruchten en sommige komkommervariëteiten. Thompson Seedless is een bekende zaadloze druivensoort; navel-sinaasappels en andere seedloze citrussoorten komen veel voor in supermarkten. Bana­nen en sommige kiwivruchten zijn grotendeels zaadloos doordat neventriploidie en parthenocarpie optreden. Het ontbreken van zaden verhoogt de consumentenwaarde, omdat vruchten zonder zaden doorgaans fijner en makkelijker te eten zijn.

Observaties in de teelt: zaadloze cultivars worden meestal vegetatief vermeerderd, bijvoorbeeld via stekken, enten of klonen, om de zaadloze eigenschap te behouden. Vruchtzetting kan voor sommige zaadloze rassen afhankelijk zijn van bestuiving door andere variëteiten.

Zie ook: parthenocarpie, triploïdie, polyploïdie.