voorraadcategorieën

Voorraadcategorieën is een methode om inventaris in een organisatie op te delen in groepen die vergelijkbare beheerbehoeften hebben op basis van kenmerken zoals waarde, vraag, levertijd en kriticiteit voor de bedrijfsprocessen. Het doel is om per categorie gerichte voorraadregels te hanteren, zodat voorraadplanning, inkoop en klantenservice efficiënter en effectiever kunnen verlopen.

De meest gebruikte classificaties zijn ABC-analyse en XYZ-analyse. ABC verdeelt artikelen naar waarde of omzet (A: hoog, B: middelhoog, C: laag), terwijl XYZ kijkt naar voorspelbaarheid en variabiliteit van de vraag (X: stabiel, Y: matig, Z: onvoorspelbaar). Vaak worden deze analyses gecombineerd: bijvoorbeeld A- en X-items krijgen strakke controles en lagere voorraadbuffers, terwijl C- en Z-items minder toezicht en grotere buffers hebben. Andere relevante criteria zijn rotatie, criticaliteit voor productie, houdbaarheidsdatum en gevoeligheid voor kwaliteitsproblemen.

Implementatie vindt meestal plaats binnen ERP- of WMS-systemen door elk artikel aan een voorraadcategorie te koppelen. Beleid per categorie omvat regels voor reorder points, minimum- en maximumniveaus, bestelgrootte (zoals EOQ), inspectie-intensiteit, cycle counting en obsolescentiebeleid. Regelmatige herziening van categorieën en afstemming met leverancierscontracten en productieplanning zijn gebruikelijk.

Voordelen van voorraadcategorieën zijn een betere servicegraad, efficiëntere inkoop, betere rotatie en minder veroudering van voorraad. Nadelen zijn de afhankelijkheid van betrouwbare data en regelmatig onderhoud van de classificatie en bijbehorende beleidsregels. Door duidelijke categoriebeleid kunnen organisaties voorraadkosten verlagen en operationele prestaties verbeteren.