voorgeïnstalleerde

Voorgeïnstalleerde verwijst naar software of applicaties die op een apparaat vooraf zijn geïnstalleerd door de fabrikant, leverancier of verkoper voordat de gebruiker het apparaat voor het eerst aanzet. Het kan gaan om een besturingssysteemcomponent, standaardapps of drivers en instellingen die bij aflevering aanwezig zijn.

De term is samengesteld uit voor- (betekenis eerder) en geïnstalleerde (voltooid deelwoord van installeren). De diëresis op ï in geïnstalleerde wordt in het Nederlands gebruikt om de uitspraak te verduidelijken en de combinatie met het voorvoegsel aan te geven.

Voorgeïnstalleerde software is wijdverbreid op smartphones, tablets, laptops en slimme apparaten. Voorbeelden zijn kernonderdelen van het besturingssysteem, fabrikantspecifieke apps en hulpmiddelen. In veel gevallen biedt het direct bruikbare functionaliteit na levering, maar het kan ook leiden tot beperkte keuze of tot zogenaamde bloatware die weinig toegevoegde waarde heeft.

Een belangrijk aandachtspunt is de verwijderbaarheid of uitschakelbaarheid van dergelijke software. In sommige gevallen is volledige verwijdering mogelijk, in andere gevallen alleen uitschakelen of desactiveren. Daarnaast kunnen voorgeïnstalleerde apps privacy- en beveiligingsimplicaties hebben als zij voortdurend actief blijven of onopgemerkt updates ontvangen.

Regulering en debat rondom voorgêinstalleerde software richten zich op consumentenkeuzes, transparantie en privacy. In verschillende rechtsgebieden wordt gestreefd naar betere faciliteiten om standaardapps te wijzigen of te verwijderen en om updates en beveiliging te waarborgen.

Zie ook: bloatware, pre-installed software, standaardapps, device provisioning.