tutoyeren

Tutoyeren is het taalkundige verschijnsel waarbij iemand een informele tweede persoon gebruikt om een ander aan te spreken, meestal door je of jij te gebruiken en de daarbij passende werkwoordsvormen. Het tegenovergestelde is het formele aanspreken met u, vaak gezien als teken van respect, afstand of hiërarchie. De term komt uit het Frans; tutoyer betekent iemand met "tu" aanspreken, oftewel je zeggen tegen iemand.

Signaalfunctie en gebruik: Tutoyeren duidt vaak op nabijheid, gelijkwaardigheid of vriendschappelijkheid. Het is gebruikelijk onder vrienden, klasgenoten, collega’s in informele teams en in veel creatieve of technologische contexten. In formele, professionele of dienstverlenende relaties, bij onbekenden of ouderen, blijft de u-vorm meestal de norm.

Etikette en overgang: De keuze voor tutoyeren kan wederzijds ontstaan of expliciet worden afgesproken. Een veelgenoemde formulering is: "Zullen we elkaar met je gaan aanspreken?" of "Mag ik je voortaan tutoyeren?" Als iemand zich ongemakkelijk voelt, kan men vast blijven houden aan de u-vorm. Verandering naar informeler taalgebruik gebeurt meestal geleidelijk of volgens afgesproken bedrijfs- of schoolcultuur.

Regionale en sectorale variatie: In Nederland is er een trend richting informeler taalgebruik, maar in veel publieke sectoren en bij ouderen blijft de u-vorm gebruikelijk. In Vlaanderen kunnen normen per context verschillen; de mate van informalisering is sterk afhankelijk van sector, organisatie en situatie.