tussendeeltjeskrachten

Tussendeeltjeskrachten zijn de krachten die tussen deeltjes werken, zoals moleculen, atomen en ionen. Ze bepalen belangrijke eigenschappen van stoffen doordat ze aantrekking of afstoting geven zonder dat de chemische bindingen binnen een molecuul worden verbroken. In de meeste contexten worden ze onderscheiden van intramoleculaire bindingen, zoals covalent of ionisch, die zich binnen een deeltje bevinden.

De belangrijkste vormen zijn van der Waals-krachten, waaronder London-dispersie (instante dipolen en polarisatie), dipool-dipoolkrachten tussen polaire moleculen, en dipool-induced dipoolkrachten. Een sterkere variant is waterstofbinding, waarbij waterstof gebonden is aan N, O of F en interactie heeft met een ander electronegatief atoom. Ook electrostatische interacties tussen ionen, en ion-dipoolkrachten in oplossingen, vallen onder tussendeeltjeskrachten in een bredere zin.

Deze krachten zijn meestal zwakker dan covalente bindingen, maar ze bepalen kook- en smeltpunten, oplosbaarheid, viscositeit en oppervlaktespanning. Ze nemen af met toenemende afstand tussen de deeltjes en bij hogere temperatuur; ze hangen af van moleculaire polariteit, polariseerbaarheid en molecuulgrootte. Ze zijn cruciaal voor fases, condensatie, emulsies en vele biologische processen.

Voorbeelden: water heeft sterke waterstofbruggen die bijdragen aan het hoge kookpunt en de oplosbaarheid; bij koolwaterstoffen bepalen dispersiekrachten hun vloeibare eigenschappen; in biologie spelen tussendeeltjeskrachten een rol bij eiwitvouwing en membraanstructuur.