supervaluationisme

Supervaluationisme is een semantische theorie van vagheit die tracht vagere uitspraken te behandelen zonder de klassieke twee-waardige logica op te geven. Het uitgangspunt is dat er meerdere admissible precisificaties bestaan van de betekenis van een vaag predicaat. Zo kan een predicaat als “is lang” onder verschillende precisificaties verschillende waarheidswaardes hebben, terwijl elke precisificatie zelf scherp waar of onwaar oplevert.

Een uitspraak P(a) is volgens het supervaluationisme super-waar als P(a) waar is onder elke precisificatie, super-onwaar als P(a) onwaar is onder elke precisificatie, en anders is P(a) indetermineren (noch super-waar noch super-onwaar). Voor samengestelde zinnen wordt de klassieke logica toegepast op elke precisificatie; de status van de hele zin wordt bepaald door de verzameling waarheden over alle precisificaties. Zo blijft de formele logica zwevend boven de vagheid van de inhoud.

Deze aanpak biedt een oplossing voor standaard paradoxen zoals de Sorites door grensgevallen niet als vast deterministisch waar of onwaar te behandelen, maar als mogelijk of onbepaald binnen de precisificatieset. Het gevolg is dat de wetten van logica praktisch behouden blijven op meta-niveau (bijvoorbeeld A ∨ ¬A blijft waar), terwijl op het objectniveau grensgevallen kunnen ontbreken aan een eenduidelijke waarheid.

Historisch werd het idee in de jaren zeventig ontwikkeld, onder invloed van de filosoof Arthur Fine en collega’s, als reactie op vagheit en de Sorites-paradox. Kritieken poten zich toe op de keuze en omvang van precisificaties en op de vraag of indeterminatie voldoende uitlegt wat we bedoelen met vagheit; sommige denkers verkiezenalternatieven zoals fuzzy logic of contextuele interpretaties.