stralingscontrole

Stralingscontrole is het geheel van maatregelen en activiteiten gericht op het voorkomen of beperken van de nadelige effecten van ioniserende straling op mens en milieu. Het omvat het vaststellen van normen, toelating en toezicht op stralingsbronnen, stralingsmetingen, dosisbemeting en risicobeoordeling, evenals incidenten- en noodrespons. Het bestrijkt onder meer beroepsmatige blootstelling aan straling, medische toepassingen (diagnostische radiologie, nucleaire geneeskunde en radiotherapie), publieke blootstelling en milieu, transport en verwijdering van radioactief materiaal.

Stralingscontrole streeft naar ALARA (as low as reasonably achievable) en baseert doselimieten op internationale richtlijnen. Blootstelling wordt uitgedrukt in termen van de effectieve dosis (sievert) en, voor specifieke doeleinden, equivalente dosis en absorbed dose (gray). Monitoring gebeurt met dosimeters voor individuen en met omgevingsmonitoringapparatuur zoals Geiger-Müller-detectoren, scintillatie- en gamma-spectrometers. Stralingsbronnen worden gecontroleerd via licenties, inspecties, kalibratie en kwaliteitszorg.

Op nationaal niveau ligt toezicht vaak bij een gespecialiseerde toezichthouder; internationaal kader wordt gevormd door ICRP-richtlijnen, IAEA-veiligheidsnormen en EU-veiligheidsregelgeving. In Nederland bijvoorbeeld is de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) verantwoordelijk voor toezicht en handhaving. Professionele organisaties en opleidingsinstellingen verzorgen training en certificering van stralingsbeschermers en stralingsveiligheid.

In geval van incidenten en stralingsongevallen bestaan noodplannen, decontaminatieprocedures en communicatiestrategieën om blootstelling en verspreiding te beperken.