stoommachines

Stoommachines zijn warmte-engines die stoom gebruiken om arbeid te leveren. In eenvoudige termen verhit een boiler water tot stoom onder druk; die stoom duwt een zuiger in een cilinder en zet zo beweging om in rotatie via een krukas of in een andere mechanische beweging. Het ontwerp van de cilinder en de condenser bepaalt het rendement en het gebruiksdoel van de machine.

De eerste praktische stoommachine werd ontwikkeld door Thomas Newcomen rond 1712 voor mijnbouwtoepassingen. Zijn atmosferische motor werkte bij lage druk en had een beperkt rendement. James Watt verbeterde eind jaren 1760 en begin jaren 1770 de technologie door een aparte condensor enfficientere afdichting in de cilinder te introduceren, waardoor het rendement aanzienlijk toenam. Deze verbeteringen maakten grootschalig gebruik in fabrieken en in transport mogelijk en maakten van stoom de dominante aandrijfkracht in de Industriële Revolutie.

In de 19e eeuw verspreidden stoommachines zich wereldwijd in fabrieken, schepen en spoorvoertuigen. Er ontstonden verschillende typen, waaronder condensende en hogedruk- (niet-condensing) stoommachines, evenals compound- en later roterende systemen. Stoommachines leverden betrouwbare, krachtige aandrijving en maakten activiteiten zoals mijnbouw, transport en grootschalige productie mogelijk, vaak onafhankelijk van waterverschijnselen of waterraderen.

Vanaf het eind van de 19e eeuw werden stoomturbines en later diesel- en elektromotoren steeds gangbaarder in transport en industrie. Desondanks blijven stoommachines historisch belangrijk en worden ze in musea getoond en bestudeerd als een sleuteltechnologie die de moderne economie mogelijk maakte.