stijlmiddel

Stijlmiddel, ook wel stijlfiguur of retorische figuur genoemd, is een taalelement dat expressie versterkt, beeldvorming oproept of de toon van een tekst bepaalt. Ze komen voor in literatuur, journalistiek en gesproken taal en worden gebruikt om emoties over te brengen, aandacht te richten of ritme en klank te geven.

Belangrijke groepen zijn metaforen en vergelijkingen (tropen): metaforen drukken iets uit door beeldspraak te geven, bijvoorbeeld “het hart van de stad”; vergelijkingen blijven dichter bij de werkelijkheid door als/zoals te gebruiken, bijvoorbeeld “kracht als een leeuw”. Daarnaast is personificatie gebruikelijk, bijvoorbeeld “de wind fluistert”. Klankfiguren als alliteratie en assonantie geven klank en cadans; herhalingsmiddelen zoals anafoor en epifora benadrukken een idee. Daarnaast komen antithese, hyperbool en litotes voor, en is metonymie het vervangen van een woord door een verwant begrip, zoals “het Witte Huis” voor de regering.

Stijlmiddelen dragen bij aan leeservaring, overtuiging en sfeer, maar overmatig gebruik kan afleiden of als pretentie overkomen. Ze worden ingezet met een doel: beeld oproepen, toon zetten, betekenis versterken of ritme geven.