rolidentiteit

Rolidentiteit is de component van iemands zelfconcept die voortkomt uit de sociale rollen die hij of zij vervult en de normen en verwachtingen die daarmee samenhangen. Deze identiteit omvat hoe iemand zichzelf ziet als ouder, werknemer, student, vrijwilliger of lid van een club, en hoe belangrijk die rollen voor het zelfbeeld zijn. Een rol hoeft niet beperkt te blijven tot één positie; mensen dragen vaak meerdere rolidentiteiten die elkaar kunnen versterken of tegenwerken, afhankelijk van context en persoonlijke betekenis.

De term hangt samen met roltheorie en identiteitsbenaderingen binnen sociologie en psychologie. Rollen worden gezien als maatschappelijke posities met verwachtingen die door socialisatie worden geïnternaliseerd. Hierdoor kunnen bepaalde rollen centrale elementen van de identiteit worden. Een individu kan in de loop van het leven verschillende rollen prioriteren; wat centraal is in de identiteit kan veranderen door ervaringen, relaties en levensfase.

Rolidentiteit beïnvloedt hoe mensen gemotiveerd raken, welke gedragingen zij vertonen en hoe zij welbevinden ervaren. Conflicten tussen rollen, zoals werk- en gezinsverplichtingen, kunnen leiden tot rolconflict of rolstress en mogelijk tot verminderde prestaties of welzijn. Omgekeerd kan een sterke, positieve rolidentiteit veerkracht en betrokkenheid bevorderen. Metingen richten zich vaak op de centraliteit of de belangrijkheid van een rol voor iemands zelfconcept.

In Nederlandse en Vlaamse literatuur verschijnt rolidentiteit veelal in verband met professionele identiteit, genderrollen en work–life balance. Zie ook identiteitsbenadering, zelfconcept, roltheorie, rolconflict.