referentieklasse

Referentieklasse (reference class) is een term die wordt gebruikt in kansrekening, statistiek, besluitvorming en risicobeoordeling om de verzameling gevallen aan te duiden waaruit een probabilistische bewering over een nieuw geval wordt afgeleid. Een referentieklasse is de set van gevallen die als vergelijkingsmateriaal dient bij het bepalen van de kans of verwachting van een gebeurtenis. De keuze voor een referentieklasse bepaalt mede de uitkomst van de beoordeling; een referentieklasse die te breed is, kan leiden tot vage of onnauwkeurige schattingen, terwijl een te smalle klasse kan resulteren in overfitting en te optimistische of juist te pessimistische voorspellingen.

Een bekend toepassing is referentieklassevoorspelling (reference class forecasting). Bij grote projecten wordt gekeken naar de prestaties van vergelijkbare, historische projecten om de kostenoverschrijding en doorlooptijden te schatten, in plaats van uitsluitend intern of expertgebaseerde ramingen.

Het referentieklasseprobleem verwijst naar de uitdaging om te bepalen welke kenmerken bepalend zijn voor gelijkenis en welke populatie als referentieklasse moet worden gekozen. De keuze kan leiden tot systematische biases en beïnvloedt de basisrates die worden toegepast op het huidige geval.

Aanpak en methoden omvatten theoretische overwegingen over gelijkenis, data-analyse van historische datasets, sensitivity analyses, en in sommige gevallen Bayesian model averaging of andere ensemble-methoden om onzekerheid te modelleren rond de selectie van de referentieklasse.

Zie ook: referentieklasse forecasting, basisrate, kansrekening, probabilistische modellering.