protosterren

Protosterren zijn vroege stadia in de vorming van sterren. Ze ontstaan uit instortende delen van een moleculaire wolk wanneer een dicht gebied onder invloed van zwaartekracht samentrekt. In het midden vormt zich een centrale protoster die materie aantrekt vanuit een omgevende gas- en stofomhulling en uit een accretieschijf die zich rondom de ster vormt. Doordat de stof de straling absorbeert en herverdeelt, blijven protosterren vaak sterk gehuld en worden ze vooral waargenomen in het infrarode en submillimetergebied. De fase duurt naar schatting enkele honderdduizenden jaren, afhankelijk van massa en omgeving.

De protoster groeit door continue accretie terwijl een schijf van gas en stof rondom de jonge ster ontstaat, die ook kan dienen als voedingsbodem voor planeten. Het roteren van de materie veroorzaakt de ontwikkeling van de schijf en bipolaire uitbarstingen of jets die langs de polen uit het systeem treden. Deze uitbarstingen verwijderen angular momentum, waardoor de accretie kan doorgaan.

Observatorisch worden protosterren onderscheiden in klassen. Class 0-objecten zijn zeer gehuld en vertonen sterke emissie in submillimeter, met weinig nabij-infrarode flux. Class I-objecten hebben nog steeds een envelop maar zijn beter waarneembaar in het infrared. Klasse II en III verwijzen naar jonge sterren met respectievelijk een prominente circumstellair schijf en weinig tot geen omhullende stof.

Na dissipatie van de envelop en afname van de accretie wordt de protoster een pre-main-sequence-ster, zoals een T Tauri-ster bij lage massa, met een resterende protoplanetair schijf. Daarna evolueert het object naar de hoofdreeks.