productiviteitsmaatstaf

De productiviteitsmaatstaf is een maatstaf die de efficiëntie van productie of dienstverlening meet door de output te relateren aan een of meerdere inputs. Het doel is inzicht geven in prestaties en effectiviteit, en voortgang te vergelijken over tijd, tussen afdelingen of tussen ondernemingen en sectoren.

Veel voorkomende varianten zijn arbeidsproductiviteit (output per arbeidsunit of per gewerkt uur), kapitaalproductiviteit (output per ingezette kapitaal) en totale factorproductiviteit (TFP). TFP is een overkoepelende maat die de groei in output weerspiegelt die niet verklaard kan worden door veranderingen in arbeid en kapitaal, en wordt vaak gezien als indicator van technologische vooruitgang en efficiëntie.

Productiviteitsmaatstaven worden toegepast in bedrijfsvoering, benchmarking, en macro-economische analyse door statistische bureaus en beleidsmakers. Ze worden doorgaans uitgedrukt als een index of groeivoet. Voorbeelden: arbeidsproductiviteit = toegevoegde waarde per gewerkt uur; kapitaalproductiviteit = toegevoegde waarde per eenheid kapitaal; TFP vereist vaak methoden die input- en outputstromen prijs- en volume-afgrijpen.

Methoden en data komen van statistische bureaus zoals CBS, OECD of Eurostat, en uit bedrijfsadministraties. Belangrijke aandacht gaat uit naar prijsdeflatie, kwaliteitsaanpassingen en sectorale kenmerken die de vergelijkbaarheid beïnvloeden, vooral in diensten en innovatie.

Beperkingen: verschillende kwaliteitsniveaus, wijziging in productosamenstelling en sectorale kenmerken bemoeilijken vergelijking. Desalniettemin blijft de productiviteitsmaatstaf een centrale indicator voor economische groei en prestatie.

Zie ook: productiviteit, arbeidsproductiviteit, totale factorproductiviteit, benchmarking.