predikaatsdeelwoord

Predikaatsdeelwoord is de term voor een werkwoordsvorm die als predikaatdeel van de zin functioneert, meestal het voltooid deelwoord van een werkwoord dat samen met een koppelwerkwoord zoals zijn, worden of blijven een predicaat vormt. Het predikaatdeelwoord geeft een toestand of voltooid karakter van het onderwerp weer, bijvoorbeeld nadat een handeling in het verleden is afgerond of een toestand is bereikt.

In de praktijk komt het vaak voor in zinnen met een koppelwerkwoord zoals zijn, worden of blijven. Voorbeelden zijn: Het raam is geopend, Het huis werd gebouwd, De deur blijft gesloten. Hier vormt het voltooid deelwoord (geopend, gebouwd, gesloten) samen met het koppelwerkwoord het predikaat en geeft het een toestand of resultaat weer in relatie tot het onderwerp.

Het predikaatsdeelwoord onderscheidt zich van het bijvoeglijk deelwoord en van de attributieve functie. Een predikaatsdeelwoord staat altijd in de predicatieve positie (na het koppelwerkwoord) en geeft een eigenschap of toestand van het onderwerp weer. Een deelwoord of een bijvoegelijk woord kan echter vóór een zelfstandig naamwoord staan en dan attributief fungeren; de vorm en de grammaticale verwerkingen kunnen dan anders zijn. Bovendien kan een voltooide toestand in de predicatie met verschillende tijden worden uitgedrukt, afhankelijk van het hulpwerkwoord en de tijd.

Samengevat is het predikaatsdeelwoord een vorm van een werkwoord die, in combinatie met een koppelwerkwoord, de predicaat van een zin vormt en daarmee een toestand of voltooiing van het onderwerp uitdrukt. Het onderscheid met attributieve of andere gebruiksfuncties ligt vooral in de positie en de grammaticale rol binnen de zin.