polycondensatie

Polycondensatie is een type polymerisatie waarbij monomeren met twee of meer reactieve functies reageren onder afsplitsing van een klein molecuul, meestal water, methanol of zoutzuur. Het behoort tot de stapgewijze (step-growth) polymerisatie en wordt veel toegepast bij de productie van polyesters, polyamiden en polycarbonaten.

Tijdens een condensatiereactie vormen zich bindingen tussen de monomeren (ester-, amide- of carbonate-koppelingen). Bijproductmoleculen zoals water, methanol of HCl komen vrij, waarna lange polymeerketens groeien via opeenvolgende condensatiereacties. De mate van polymerisatie hangt af van de omzetting van functionele groepen en van de verwijdering van het bijproduct.

Belangrijke factoren zijn de verhouding van functionele groepen, de temperatuur en de aanwezigheid van verwijderingsmiddelen zoals een vacuüm of azeotropische oplosmiddelen. De reactie kan in smelt of oplossing worden uitgevoerd; de uiteindelijke moleculaire massa wordt sterk bepaald door de omstandigheden en eventueel gebruikte katalysatoren. Een goede verwijdering van het bijproduct bevordert hogere verhoudingen en grotere moleculaire massa.

Veelvoorkomende voorbeelden zijn PET (polyester uit diolen en dizuren), nylon-6,6 (diamine met diacid) en polycarbonaten (bijvoorbeeld via een carbonate-route). Verschil met polyadditie is dat bij polycondensatie een klein molecuul vrijkomt, terwijl bij polyadditie monomeren zich koppelen zonder bijproduct.

Toepassingen omvatten verpakkingen, textiel en engineering plastics. De methode vereist doorgaans strikte controles op temperatuur, reactiesnelheid en verwijdering van het bijproduct om hoge moleculaire massa en gewenste eigenschappen te bereiken.