onderzoekswaarde

Onderzoekswaarde is een term die de verwachte waarde en bruikbaarheid van onderzoek beschrijft. In beleid, financiering en onderzoekspraktijk verwijst het naar de mate waarin een project bijdraagt aan kennisvermeerdering, innovatie en maatschappelijke opgaven. De waarde is vaak contextafhankelijk en kan zowel intrinsiek als praktisch van aard zijn.

Meestal worden meerdere dimensies onderscheiden: wetenschappelijke kwaliteit en validiteit; relevantie voor betrokken partijen; potentiële maatschappelijke en economische impact; innovatiepotentieel en uitvoerbaarheid; en de kwaliteit van disseminatie, open data en open access. Ook ethische overwegingen, onderwijs en capaciteitsopbouw spelen een rol.

Beoordeling van onderzoekswaarde gebeurt via een mix van methoden, waaronder peer review, impactbeoordelingen, bibliometrische indicatoren, casestudies en stakeholderparticipatie. Funderingsorganisaties combineren vaak kwalitatieve inschattingen met kwantitatieve maatstaven. Een beperking is dat waarde moeilijk voorspelbaar is en afhankelijk van tijd en maatschappelijke context.

In de praktijk dient onderzoekswaarde als leidraad bij aanvragen en portfolio-management. Het helpt bij prioritering, toewijzing van middelen en afweging tussen basisgericht en toepassingsgericht onderzoek. Naast economische of maatschappelijke impact erkent men soms ook de intrinsieke waarde van kennis en wetenschappelijke nieuwsgierigheid.

In de Nederlandse onderzoeksfinanciering ligt de nadruk vaak op een combinatie van kwaliteit en maatschappelijke relevantie, met aandacht voor impact en diffusie. Het begrip onderzoekswaarde fungeert daarmee als hulpmiddel om een evenwichtig en veerkrachtig onderzoeksportfolio te sturen.