onderzoeksbeurs

Onderzoeksbeurs is een vorm van financiële ondersteuning bedoeld voor wetenschappelijk onderzoek. In de Nederlandse en Vlaamse wetenschapswereld verwijst de term doorgaans naar een subsidie of fellowship die door een onderzoeksfinancier, universiteit of overheidsinstantie wordt toegekend en onderzoekers in staat stelt onderzoek uit te voeren. Het doel is onafhankelijke onderzoek mogelijk te maken en de kosten te dekken die samenhangen met het onderzoek, zoals salarissen, materiaal, reizen en overhead.

Beurzen kunnen gericht zijn op individuele onderzoekers—bijvoorbeeld postdoctorale onderzoekers of beginnende onderzoekers—of op onderzoeksprogramma's en -groepen voor een afgebakend project. Typen omvatten persoonlijke beurzen die salariskosten dekken en projectbeurzen die een specifiek onderzoek financieren; ook institutenbeurzen bestaan in sommige regelingen.

Toekenning vindt doorgaans plaats via een formele aanvraag en peer-review, met selectie op criteria zoals wetenschappelijke kwaliteit, originaliteit, haalbaarheid, verwachte impact en de bekwaamheid van de aanvrager. Soms spelen ook samenwerking, maatschappelijke relevantie en aansluiting bij prioritaire thema's mee.

Duur en financiering variëren: beursperiodes zijn meestal één tot vijf jaar en de vergoedingen kunnen salaris, overhead en directe onderzoeksuitgaven omvatten. Het succes van een beurs hangt af van de kwaliteit van het voorstel, de capaciteiten van de instelling en de beschikbare middelen.

Resultaatgerichtheid: beurzen leveren doorgaans wetenschappelijke output op en kunnen leiden tot vervolgsubsidies of internationale samenwerking. In Nederland zijn voorbeelden NWO-programma's; in Vlaanderen financiert het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek - Vlaanderen (FWO) beurzen voor onderzoek.