mediavaardigheden

Mediavaarigheden zijn de competenties die mensen nodig hebben om effectief te functioneren in een samenleving waarin media een centrale rol spelen. Ze omvatten het vinden en begrijpen van media, het kritisch analyseren van berichten, het beoordelen van betrouwbaarheid en intenties, het zelf produceren van media en het verantwoordelijk delen daarvan, met aandacht voor ethische en juridische aspecten. In de Nederlandse context worden mediavaardigheden vaak geplaatst onder het bredere begrip mediawijsheid.

De belangrijkste domeinen zijn: toegang tot media en bewust consumeren; kritische analyse en evaluatie van inhoud, waaronder begrip van framing, propaganda, biases en misinformatie; creatie van media-uitingen zoals tekst, beeld, audio en video; participatie en communicatie, inclusief samenwerken en online debat; en tenslotte maatschappelijke, ethische en juridische aspecten zoals auteursrecht en privacy, aangevuld met digitale vaardigheden zoals beveiliging en privacyinstellingen.

Onderwijs en maatschappelijke initiatieven bevorderen mediavaardigheden via geïntegreerde aanpakken in onderwijs, media- en ICT-onderwijs en buitenschoolse programma's. Methoden omvatten projectmatig leren, portfolio’s en beoordelingskaders; praktische oefeningen in het produceren van media en kritisch debat. Ouders, leraren en bibliotheken spelen een ondersteunende rol bij het stimuleren van verantwoord mediagebruik en mediawijsheid.

Uitdagingen zijn onder meer de snelle ontwikkeling van media, verspreiding van desinformatie, filterbubbels en toenemende commercialisering. Trends omvatten meer hands-on productie, versterkte data- en privacycompetenties en een integrale aanpak waarin mediawijsheid, digitale geletterdheid en kritisch denken samenkomen.

Internationaal wordt mediavaardigheden vaak benaderd als mediawijsheid of informatie- en digitale geletterdheid, met overlappende concepten en doelen.