irrationaalisten

De irrationaalisten zijn aanhangers van irrationalisme, een filosofische stroming die de primairiteit van de rede in vraag stelt en de rol van het irrationele in het menselijk bestaan benadrukt. Ze betogen dat rede en wetenschappelijke methode niet alle aspecten van de werkelijkheid kunnen vatten, en dat menselijke ervaring vaak voorbij louter logisch redeneren gaat.

Historisch ontstond irrationalisme als reactie op rationalisme, Verlichting en positivisme, en werd vooral in de 19e en 20e eeuw ontwikkeld. Het wordt geassocieerd met denkers die de grenzen van redelijkheid onderkennen en ruimte geven aan intuïtie, geloof, gevoel en existentiele betrokkenheid. Prominente figuren die met irrationalisme worden geassocieerd zijn Søren Kierkegaard en Friedrich Nietzsche; Henri Bergson wordt in sommige kringen gezien als een denker die intuïtie en directe ervaring centraal stelt.

Kernideeën van de irrationaalisten omvatten het idee dat rede grenzen heeft en dat subjectieve ervaring, overtuiging en affect een legitieme bijdrage leveren aan kennis en zingeving. Het irrationalisme onderscheidt zich door aandacht voor de rol van het irrationele in kunst, religie en existentie, en kent daarmee diverse uitingsvormen zoals religieus, esthetisch en existentieel geïnspireerde benaderingen.

Invloed en kritiek: critici vanuit rationalisme en wetenschapsfilosofie zien irrationalisme vaak als onverantwoord of relativistisch; voor velen heeft het evenwel bijgedragen aan de ontwikkeling van existentialisme, fenomenologie en sommige postmodernistische stromingen. Het blijft een omstreden maar invloedrijk thema in de filosofie en aanverwante disciplines.

Zie ook: irrationalisme, existentialisme, Kierkegaard, Nietzsche, Bergson.