herstelkinetiek

Herstelkinetiek beschrijft hoe een systeem terugkeert naar zijn baseline na een verstoring. Het gaat om de tijdsafhankelijke dynamiek van herstel en de onderliggende mechanismen die bepalen hoe snel en via welke routes het systeem terugkeert tot rust.

Een veelgebruikte beschrijving gaat uit van eenvoudige, first-order herstel: y(t) = y_base + (y_initial − y_base) e^{−t/τ}. Hier is τ de tijdconstante die aangeeft hoe snel het herstel plaatsvindt, en t1/2 = τ ln 2 de helft van het herstel. Complexe systemen kunnen meerdere exponenten of niet-lineaire termen vereisen.

Toepassingsgebieden: in de sport- en klinische fysiologie bijvoorbeeld wordt de hartslagrecoverysnelheid gemeten na inspanning om autonome werking te beoordelen; in cellulaire fysiologie bestudeert men de afname van intracellulair calcium na een stimulus; in farmacologie kan herstelkinetiek verwijzen naar de terugkeer van symptoom- of fysiologische effecten na toediening van een geneesmiddel.

Metingen en modellering: tijdsverlopen worden verzameld en gebruikt om modellen toe te passen waarmee τ en andere parameters worden geschat; dit vereist vaak duidelijke baselines en rekening houden met meerdere processen die tegelijk plaatsvinden.

Beperkingen: variatie tussen individuen, multi-exponentiële herstelprocessen en verstorende factoren kunnen de interpretatie bemoeilijken.