gedragsankeringslijsten

Gedragsankeringslijsten zijn gestructureerde observatiemiddelen die bestaan uit een lijst van observeerbare gedragingen, elk gekoppeld aan een gedefinieerde beschrijving of 'anker' die aangeeft welk kwalificatieniveau de aanwezigheid van dat gedrag vertegenwoordigt. Het doel is om subjectieve indrukken te vervangen door concrete, meetbare criteria.

Ze worden gebruikt in onderzoek, training en evaluatie om de betrouwbaarheid en vergelijkbaarheid van waarnemingen te vergroten. Door duidelijke ankers kunnen verschillende beoordelaars hetzelfde gedrag gelijkmatig codereren, bijvoorbeeld bij opleidingsbeoordelingen, klinische observaties eller communicatieonderzoek.

Een gedragsankeringslijst bevat doorgaans een discrete verzameling gedragingen die relevant zijn voor het doel, samen met meerdere niveaus van optreden (bijv. 0-3), waarbij elk niveau verwoord wordt met korte ankerteksten of voorbeelden. Ontwikkeling omvat het definiëren van targetgedragingen, operationaliseren, het formuleren van expliciete ankers, en training van beoordelaars; validatie en proefgebruik volgen.

Voordelen zijn onder meer verhoogde duidelijkheid, verbeterde betrouwbaarheid tussen beoordelaars en betere vergelijkbaarheid over tijd en context. Nadelen zijn onder meer de tijdsinvestering voor ontwikkeling, mogelijke bias in slecht geformuleerde ankers en de behoefte aan regelmatige herziening voor culturele en contextuele verschuivingen.

Een voorbeeld in een communicatietraining kan zijn: 0 = geen oogcontact of luisterafwijkingen; 1 = beperkt oogcontact en af en toe onderbreking; 2 = regelmatig oogcontact en actieve luisterhouding; 3 = consistent oogcontact, bevestiging en samenvatten van berichten.

Zie ook: Observatie-instrument, Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid, Functioneringsgesprekken, Competentie-ontwikkeling.