controleverhoudingen

Een controleverhouding beschrijft in welke mate een partij de macht heeft over een andere entiteit, meestal uitgedrukt in stemrechten of in bevoegdheden die beleidsbeslissingen sturen. In ondernemingen verwijst de term vaak naar de relatie tussen een moedermaatschappij en haar dochterondernemingen of tussen verschillende onderdelen van een concern.

Controle kan direct ontstaan door een meerderheid van stemrechten (meestal meer dan 50%), maar ook via andere rechten zoals zetels in de raad van bestuur, veto-regels of contractuele afspraken. Ook indirecte controle via tussenliggende holdings is mogelijk. Soms is er feitelijke controle zonder een meerderheid, door de combinatie van invloedrijke rechten en dagelijkse macht.

Voor de financiële verslaggeving is controle relevant omdat geconsolideerde jaarrekeningen vereist zijn wanneer een moeder de controle heeft over een dochter. IFRS 10 bepaalt dat controle bestaat als de moeder macht heeft over de relevante activiteiten en in staat is om rendementen te beïnvloeden. Controle beïnvloedt governance, investering en dividendbeleid, en bepaalt welke ondernemingen in de jaarrekening worden opgenomen.

Terminologie en drempels variëren per rechtsgebied. Een controleverhouding kan veranderen door aankoop of verkoop van aandelen, of door veranderingen in governanceafspraken. Bij twijfel kijken instellingen naar feitelijke macht en juridische bevoegdheden, en naar de mogelijkheid om beleidskeuzes te sturen en rendementen te realiseren.