congregatie

Congregatie is een term die in het Nederlands verwijst naar een groep mensen die zich heeft verbonden aan een gemeenschappelijk doel, meestal religieus of maatschappelijk. Het woord is afgeleid van het Latijnse congregatio, letterlijk "samenkomst" of "verzameling". In bredere zin kan het ook naar een kerkelijke gemeente of naar een organisatorische eenheid binnen een instelling verwijzen.

In religieuze context duidt congregatie vaak op een gemeenschap van geloften: een religieuze instelling waar leden samenleven volgens een regel en zich wijden aan gebed, onderwijs of hulp aan de medemens. Leden kunnen zusters, broeders of andere geloften dragen. Binnen de canonieke structuur van de rooms-katholieke kerk wordt de term gebruikt als categorie van religieuze instituten die doorgaans eenvoudige geloften afleggen en een leven in gemeenschap nastreven, vaak met een specifieke missie zoals onderwijs, gezondheidszorg of missionaire arbeid. Dit onderscheidt congregaties van sommige monastieke orden, waar leden soms verloofde alsmede solemne geloften afleggen en een strikt kloosterleven onderhouden.

Naast religieuze betekenis wordt congregatie ook gebruikt voor een verzameling mensen binnen een organisatie, bijvoorbeeld een parochiële congregatie, een commissiezaal of een administratieve eenheid binnen een kerk of maatschappelijke instelling. De term wordt vaak gekoppeld aan een specifieke instelling of groep en komt voor in namen als “Congregatie der Zusters” of equivalenten in verschillende tradities. Etymologisch: Latijn Congr egatio.