carbonatemineraalien

Carbonaatmineralen vormen een groep mineralen waarin koolzuatgroepen (CO3) 2- zijn gebonden aan metalen kationen zoals calcium (Ca), magnesium (Mg) of ijzer (Fe). De combinatie van CO3 met het metaal bepaalt de kristalstructuur en eigenschappen van het mineraal. De koolzuatgroep komt in verschillende polymorfe vormen voor; de belangrijkste CaCO3-varianten zijn calciet en aragoniet, terwijl vateriet eveneens CaCO3 is maar in een andere kristalstructuur voorkomt. Naast calciumcarbonaat komen ook magnesiumcarbonaat (magnesiet), ijzercarbonaat (sideriet) en andere metaalcarbonaatmineralen voor, zoals smithsoniet (ZnCO3) en malachiet (Cu2(CO3)(OH)2).

Kernachtige groepen en voorbeelden zijn onder meer:

- Calcietgroep: calciet CaCO3 (rhombisch kristalstelsel); vaak aanwezig in gesteenten zoals kalksteen en marmer.

- Dolomietgroep: dolomiet CaMg(CO3)2; vormt samen met calciet variaties in sedimentaire en metamorfische gesteenten.

- Andere koolstofaten: sideriet FeCO3, smithsoniet ZnCO3, malachiet Cu2(CO3)(OH)2, en de kopervarianten azuriet en chalcoaliet (koolstofhoudende mineralen in copper ore).

Geologisch belang en toepassingen: carbonaten komen veel voor in sedimentaire gesteenten zoals kalksteen en krijt, en vormen bij metamorfose kalksteen in marmer. Biologisch gevormde koolstofaten komen voor in schelpen en skeletten van zeeorganismen. Ze spelen een cruciale rol in de koolstofcyclus en leveren grondstoffen voor cement en bouwmaterialen. Reactie met zoutzuur (HCl) is kenmerkend: CO3-oxygenen ontsnappen als CO2 wanneer koolzuur wordt gevormd.