capaciteitstrategieën

Capaciteitstrategieën zijn benaderingen om de benodigde capaciteit van een organisatie te bepalen en aan te passen aan de verwachte vraag, met als doel een gewenste servicestandaard te leveren tegen redelijke kosten en met voldoende flexibiliteit. Capaciteitsplanning omvat zowel lange termijn investeringen (faciliteiten, machines, automatisering) als kortetermijnbeslissingen (ploegroosters, flexibilisering van arbeid).

Een kernonderdeel is de keuze voor een capaciteitsstrategie: lead-strategie, lag-strategie en match-strategie. Een lead-strategie bouwt capaciteit vooruit om groei en marktaandeel mogelijk te maken. Een lag-strategie verhoogt capaciteit pas nadat de vraag is toegenomen, waarbij men kosten en risico’s beperkt houdt. Een match-strategie past capaciteit aan in afstemming op de vraagontwikkeling en de levertijd. Aanvullende concepten zijn capaciteitsbuffer (reservecapaciteit) en capaciteitsbenutting; bij hogere benutting dalen flexibiliteit en reageerkracht, terwijl een buffer kosten met zich meebrengt maar veerkracht vergroot.

Methoden voor het vaststellen van capaciteit zijn zowel kwalitatief als kwantitatief. Qualitatieve benaderingen omvatten scenario-planning en expertbeoordeling. Kwantitatieve modellen omvatten lineaire programmering voor investeringen in capaciteit, queuing-theorie voor servicerollen en simulatie voor het testen van processen onder variabele vraag.

Toepassings-gebieden zijn onder meer productie, logistiek, dienstverlening en zorg. Capaciteitstrategieën beïnvloeden kostenstructuur, levertijden en klanttevredenheid door afstemming van aanbod en vraag, en door de mate van flexibiliteit die een organisatie kan tonen bij onzekerheid en seizoensschommelingen.