betaalbaarheidstoetsen

Betaalbaarheidstoetsen zijn evaluaties die kredietverstrekkers en, waar relevant, toezichthouders gebruiken om te bepalen of een lening betaalbaar is voor een kredietnemer. Ze dienen ter voorkoming van overmatige schuldenlast en om te waarborgen dat toekomstige verplichtingen kunnen worden nagekomen onder normale omstandigheden en bij mogelijk verslechterde financiële omstandigheden.

In de praktijk worden ze vooral toegepast bij hypotheken en, soms, bij consumentenkrediet. De toets is een onderdeel van verantwoord lenen en is beïnvloed door Europese regelgeving en nationale toezichtsregels. De toets omvat doorgaans een beoordeling van inkomen en uitgaven, lopende schulden en de verwachte betaling van de lening, aangevuld met stressscenario’s zoals daling van inkomen of een stijging van de rente.

Daarnaast worden vaak normen toegepast die bepalen welke verhouding tussen maandelijkse lasten en beschikbaar inkomen acceptabel is, en er kan sprake zijn van een debt service- of betaalbaarheidsratio. Tijdens het aanvraagproces verzamelt de bank documenten zoals loonstroken, arbeidsovereenkomst, belastingaangiften en gegevens over vaste lasten.

Op basis van de uitkomsten bepaalt de instelling of een bepaalde lening haalbaar is, en wat het maximale leenbedrag of de maandelijkse betaling mag zijn. Bij onvoldoende betaalbaarheid kan een lening worden afgewezen of worden aangepast. Kritiek en beperkingen van betaalbaarheidstoetsen betreffen afhankelijkheid van aannames over toekomstige inkomsten en rentetarieven en variaties tussen kredietverstrekkers. Over het algemeen dragen betaalbaarheidstoetsen bij aan financiële stabiliteit en consumentenbescherming.